© www.pkfotografie.com, Philipp Kirschner
Besucher der Musikstadt Leipzig bei einem Rundgang durch das Mendelssohn-Haus Leipzig
© www.pkfotografie.com, Philipp Kirschner

Na przestrzeni minionych stuleci w Lipsku żyło i tworzyło ponad 500 kompozytorów i kompozytorek, w tym wybitne postacie historii muzyki takie jak Johann Sebastian Bach, Felix Mendelssohn Bartholdy oraz Clara i Robert Schumann. Również osobistości takie jak Richard Wagner, Max Reger, Edvard Grieg, Albert Lortzing, Gustav Mahler i Hanns Eisler współtworzyły bogaty krajobraz muzyczny miasta.

Ich wpływ jest odczuwalny do dziś i przejawia się w autentycznych miejscach, które pozwalają odwiedzającym zanurzyć się w ich świecie. Leipziger Notenspur jest imponującym przykładem na to, jak historia i dziedzictwo tych kompozytorów i kompozytorek są w mieście wciąż żywe.

Johann Sebastian Bach

Dyrektor muzyki miejskiej i kantor w kościele św. Tomasza w Lipsku

Portrait des berühmten Komponisten Johann Sebastian Bach der einige Jahre in Leipzig gelebt und als Thomaskantor den Thomanerchor in der Thomaskirche geleitet hat
© Sepp Beck

Bach działał w Lipsku od 1723 roku aż do swojej śmierci w 1750 roku. W tym czasie był odpowiedzialny za nabożeństwa i szczególne uroczystości kościelne w kościele św. Mikołaja oraz kościele św. Tomasza .

Ponadto dbał jako "Director musices” (dyrektor muzyczny) miasta o organizację różnych świeckich spraw. Przez wiele lat Bach kierował Collegium musicum, stowarzyszeniem artystów zawodowych i muzykujących studentów. Poza tym był zapraszany do licznych miast na egzaminy organowe, gdzie prezentował swoje wirtuozerskie umiejętności.

Wiele znaczących kompozycji lipskiego kantora powstało właśnie w Lipsku, w tym kilka roczników kantat kościelnych, Pasja Janowa i Pasja Mateuszowa, Oratorium na Boże Narodzenie, "Sztuka fugi” oraz Msza h-moll. Od XIX wieku z Lipska wychodzą szeroko zakrojone działania związane z badaniem i interpretacją dzieł Bacha. W tym kontekście powstało kilka instytucji, stowarzyszeń i konkursów.

Chcecie dowiedzieć się więcej o słynnym kompozytorze? W takim razie koniecznie odwiedźcie Bach-Museum. Tutaj otrzymacie głęboki wgląd w życie i twórczość Johanna Sebastiana Bacha w Lipsku. Albo odwiedźcie Bachfest, podczas którego miasto Lipsk co roku w szczególny sposób oddaje cześć wybitnemu kantorowi kościoła św. Tomasza.

Miejsca Bacha w Lipsku

Thomanerchor Leipzig – historia i występy

Der Thomanerchor Leipzig - hier zu sehen vor einer seiner Spielstätten, der Thomaskirche.
© www.pkfotografie.com, Philipp Kirschner

Początki życia muzycznego w Lipsku sięgają roku 1212. W tym czasie margrabia Dietrich przejął kościół i przekazał go kanonikom augustiańskim, zainteresowanym zdobyciem władzy. Przynależna do niego szkoła klasztorna miała początkowo za zadanie szkolić chłopców w śpiewie liturgicznym. Z niej później wywodził się chór Thomanerchor.

Struktury najsłynniejszego niemieckiego chóru chłopięcego, który przez 27 lat był prowadzony przez Johanna Sebastiana Bacha, pozostają niezmienione od 800 lat. Cotygodniowe wykonania motetów i kantat cieszą się ogromną popularnością wśród miłośników muzyki.

Występy w kościele św. Tomasza

  • W piątki: od 18:00 do 19:00, liturgiczna forma nieszporów

  • W soboty: od 15:00 do 16:15, zazwyczaj z wykonaniem kantaty Johanna Sebastiana Bacha

  • Przy wejściu wymagany jest zakup programu wstępu za 3 euro od osoby, co zdecydowanie się opłaca.

© www.punctum.net

Felix Mendelssohn Bartholdy

Portrait des Komponisten Felix Mendelssohn Bartholdy der in der Musikstadt Leipzig gelebt hat und Gewandhauskapellmeister war.
© Sepp Beck

Felix Mendelssohn Bartholdy, urodzony 3 lutego 1809 roku w Hamburgu, był wnukiem filozofa Mosesa Mendelssohna. Jest jedną z najbardziej imponujących postaci międzynarodowego życia muzycznego i uchodzi za najważniejszego lipskiego kapelmistrza Gewandhausu. Zreformował on w sposób zasadniczy miejskie życie muzyczne i zapoczątkował w Niemczech renesans twórczości Bacha.

1 lutego 1827 roku podczas premiery jego Symfonii c-moll w Lipskim Gewandhausie po raz pierwszy zabrzmiało jedno z jego dzieł. Pod koniec sierpnia 1835 roku Mendelssohn Bartholdy przybył w wieku 26 lat z Berlina do Lipska, aby objąć stanowisko kapelmistrza Gewandhausu jako następca zdymisjonowanego Christiana Augusta Pohlenza. W ciągu swoich 12 lat w Lipsku, wspólnie z Ferdinandem Davidem, przekształcił orkiestrę Gewandhausu w zespół o europejskiej renomie.

Ponadto Mendelssohn jest założycielem najstarszej niemieckiej szkoły muzycznej. Dzięki założeniu Konserwatorium Lipskiego 2 kwietnia 1843 roku stworzył on istotne warunki do gruntowniejszego kształcenia młodych muzyków. Do pierwszego personelu należeli Ferdinand David, Moritz Hauptmann, Henriette Bünau-Grabau oraz Robert Schumann.

Działalność i twórczość wielkiego kompozytora są corocznie upamiętniane w ramach Dni Mendelssohna.

Miejsca Mendelssohna w Lipsku

Dom Mendelssohna w Lipsku

Leipzig

www.pkfotografie.com, Philipp Kirschner | AI-optimized | CC-BY

Lipski Gewandhaus

Leipzig

www.pkfotografie.com, Philipp Kirschner | AI-optimized | CC-BY

Fakty o Felixie Mendelssohnie Bartholdym

  • 1827 Prapremiera jego symfonii c-moll w Gewandhaus

  • 1835–1847 Kapelmistrz Gewandhausu

  • 1843 założenie pierwszej niemieckiej wyższej szkoły muzycznej

  • † 04.11.1847 Lipsk

© Andreas Schmidt

Willkommen in Leipzig - Der Podcast für deine Leipzig-Reise

Wszystkie odcinki

Clara i Robert Schumann

Muzyczne małżeństwo artystów

Clara Schumann, z domu Wieck

Najsłynniejsza muzyczka Lipska

Portrait der berühmten Leipziger Komponistin Clara Schumann, gebürtige Wieck, die später Robert Schumann heiratete und als Klaviervirtuosin auch im Gewandhaus zu Leipzig gespielt hat.
© Andreas Staub

Córka ambitnego pedagoga gry na fortepianie i handlarza instrumentami Friedricha Wiecka jest do dziś najbardziej znaną lipską muzyczką. Urodziła się 13 września 1819 roku w Lipsku i od piątego roku życia otrzymywała surowe wykształcenie fortepianowe. Już w wieku dziewięciu lat po raz pierwszy wystąpiła w Gewandhausie. W wieku 16 lat uchodziła za pianistkę europejskiego formatu.

W październiku 1831 roku zagrała przed Johannem Wolfgangiem Goethem w Weimarze, który był pełen pochwał. Następnie odbyła liczne tournée, podczas których interpretowała dzieła Ludwiga van Beethovena, Fryderyka Chopina, Johannesa Brahmsa i Roberta Schumanna.

W 1828 roku poznała osiemnastoletniego studenta prawa Roberta Schumanna. Schumann trafił do jej ojca jako uczeń gry na fortepianie i w latach 1830/31 mieszkał u Wiecków. Zakochał się w młodej Clarze, która odwzajemniła jego uczucia. Pięć lat później potajemnie się zaręczyli. 12 września 1840 roku słynna pianistka i jeszcze nieznany kompozytor pobrali się w kościele w Schönefeld i wprowadzili się do swojego mieszkania przy Inselstraße 18. Tam spędzili cztery szczęśliwe i twórcze lata.

Robert Schumann

Uosobienie romantycznego kompozytora

Portrait des Komponisten Robert Schumann der zusammen mit seiner Ehefrau Clara Schumann in der Musikstadt Leipzig lebte.
© Joseph Kriehuber

Robert Schumann, urodzony 8 czerwca 1810 roku w Zwickau, przybył w maju 1828 roku do Lipska, aby studiować tutaj prawo. „Stare, słynne i piękne miasto” stało się tyglem jego samopoznania. Już po roku przerwał studia prawnicze i zwrócił się ku muzyce. Wprowadził się do mieszkania swojego nauczyciela gry na fortepianie, Friedricha Wiecka, i rozpoczął kształcenie pianistyczne. Tam po raz pierwszy spotkał Clarę Wieck, dziewięcioletnią cudowną pianistkę.

Nadmierne rozciągnięcie ścięgna w prawej ręce, spowodowane zbyt intensywnymi i błędnymi ćwiczeniami wiosną 1833 roku, zmusilo Schumanna do poświęcenia się wyłącznie twórczości kompozytorskiej. Jego idee dotyczące nowatorskiej poetyckiej metody kompozycji znalazły pierwszy wyraz w utworach fortepianowych, takich jak „Wariacje Abegg op. 1”.

Po ślubie z Clarą Wieck 12 września 1840 roku w kościele w Schönefeld młoda para wprowadziła się do późnoklasycystycznego domu mieszkalnego. W żadnym innym budynku w Lipsku nie powstało tyle wspaniałej muzyki ani nie gościło tylu wybitnych artystów. Rok ślubu stał się dla Schumanna „rokiem pieśni”. Powstało około 150 pieśni fortepianowych, w tym cykl „Wiosna miłości”.

Chcecie podążać śladami Clary i Roberta Schumannów? 

Schumann-Haus przy Inselstraße, który uchodził za ważne międzynarodowe miejsce spotkań artystów, można zdobyć przegląd twórczej drogi Clary i Roberta. Wystawa kuratorowana przez dr Beatrix Borchard, otwarta 14 września 2019 roku w Schumann-Haus, odbywa się pod hasłem »Eksperyment małżeństwo artystów« i po raz pierwszy ukazuje wspólne życie pary artystów.

Miejsca związane ze Schumannem w Lipsku

© KOCMOC / Con spirito

Con Spirito

Lipski Festiwal Muzyki Kameralnej

Con spirito, organizowany przez Schumann-Haus Leipzig (Gregor Nowak, kierownik organizacyjny), odbywa się co roku we wrześniu w Europejskich Miejscach Dziedzictwa Kulturowego w Lipsku: Alte Nikolaischule, Bach-Museum, Gewandhaus, Grieg-Begegnungsstätte, Hochschule für Musik und Theater Leipzig Felix Mendelssohn Bartholdy, Mendelssohn-Haus, Schumann-Haus oraz Thomaskirche.

Richard Wagner

Seitliche Nahaufnahme der Büste des Leipziger Komponisten Richard Wagner
© www.kirstennijhof.de, Kirsten Nijhof

Richard Wagner, najbardziej wpływowy kompozytor późnego romantyzmu, urodził się 22 maja 1813 roku w Lipsku, w „Domu pod Czerwonym i Białym Lwem”, jako najmłodsze z dziewięciorga dzieci. Jego dom rodzinny przy Brühl 319, później nr 1–3, został zburzony w 1886 roku. 

Od czerwca 1830 roku Wagner uczęszczał do Szkoły Tomasza (Thomasschule), którą jednak opuścił bez egzaminu dojrzałości. U muzyka z Gewandhausu, Christiana Gottlieba Müllera, młody artysta potajemnie otrzymał pierwsze muzyczne wykształcenie z zakresu harmonii. Aby móc całkowicie poświęcić się życiu studenckiemu i muzyce, Wagner zapisał się w lutym 1831 roku jako „studiosus musicae” do ksiąg immatrykulacyjnych Uniwersytetu w Lipsku. Niedługo później został uczniem kantora kościoła św. Tomasza, Christiana Theodora Weinliga. Ten rozpoznał talent muzyczny Wagnersa i wspierał go. Wagner później wyraził swoją wdzięczność wobec Weinliga, dedykując mu swoje Opus I (Sonata fortepianowa B-dur). Wdowie po swoim nauczycielu zadedykował w 1843 roku swoje dzieło na chór męski „Uczta miłości Apostołów”.

W Gewandhausie w Lipsku Wagner poznał dziewięć symfonii Ludwiga van Beethovena i został zachęcony do skomponowania własnej symfonii. Miał 17 lat, gdy w Domu Komedii w Boże Narodzenie 1830 roku po raz pierwszy w Lipsku zabrzmiała jego muzyka — była to uwertura B-dur. W Gewandhausie muzyka Wagnersa zabrzmiała po raz pierwszy w lutym 1832 roku (Uwertura d-moll).

Explore Leipzig - Wycieczki po mieście

Cyfrowe spacery po Lipsku

Eine Familie informiert sich über das Bach-Denkmal vor der Thomaskirche mithilfe der Explore Leipzig App.
© www.pkfotografie.com, Philipp Kirschner

Dzięki aplikacji Explore Leipzig możecie w prosty i indywidualny sposób odkrywać najważniejsze atrakcje miasta!

Podczas czterech interaktywnych spacerów po mieście otrzymacie kompleksowy przegląd Lipska oraz poznacie wiele ciekawych faktów i fascynujących informacji w trakcie różnych tras. Do wyboru jest duży spacer po centrum miasta, spacer po najważniejszych atrakcjach, spacer dla rodzin oraz cztery alternatywne trasy po artystycznych dzielnicach Lipska.

Podczas spaceru po centrum „Leipzig zu Fuß” można na przykład odkryć operę, Gewandhaus, kościół św. Tomasza i kościół św. Mikołaja, a także dawną szkołę Nikolaischule.

© www.pkfotografie.com, Philipp Kirschner

Leipziger Notenspur

Muzyczny spacer

Nie tylko Bach, Mendelssohn, rodzina Schumannów i Wagner żyli i tworzyli w Lipsku. Także wielu innych, takich jak Edvard Grieg, Albert Lortzing, Gustav Mahler i Hanns Eisler, pozostawiło tu swoje ślady.

Lipsk może poszczycić się na skalę światową wyjątkowym zagęszczeniem oryginalnie zachowanych miejsc działalności światowej sławy kompozytorów. Lipski Szlak Nutowy pozwala od 2012 roku doświadczyć tego muzycznego dziedzictwa kulturowego i na długości 5,3 km łączy najważniejsze oryginalne miejsca w lipskim centrum. Faliste elementy stalowe w podłożu wyznaczają wstęgę wijącą się przez śródmieście.

Spacer możecie rozpocząć i zakończyć pieszo na dowolnej stacji. Na poszczególnych punktach prezentowane są przykłady dźwiękowe i informacje zarówno w języku niemieckim, jak i angielskim, zapewniając fascynujące spojrzenie na historię muzyki Lipska. Dodatkowo istnieje Lipskie Koło Nutowe o długości około 40 km, Lipski Łuk Nutowy na zachód od centrum miasta oraz Lipski Szlak Nutowy prowadzący przez lipskie parki i tereny zielone.

W aplikacji „Notenspuren-App” oprócz spaceru Szlakiem Nutowym dostępne są również inne muzyczne spacery po historii muzyki Lipska, m.in. o Bachu, Clarze i Robercie Schumannach, Mendelssohnie i Telemannie.

Wszystkie wskazówki dotyczące kompozytorek i kompozytorów z Lipska w jednym zestawieniu